حتی اگه خودت هیچوقت برات پیش نیومده باشه، حتماً تو خیابون یا جاده ماشینهایی رو دیدی که جوش آوردن. تا حالا به این فکر کردی که چطور میشه جلوی بالا رفتن آمپر ماشین و جوش اومدنش رو گرفت؟ یا اصلاً میدونی وقتی آمپر آب ماشین رفت بالا و جوش آورد، باید چیکار کنی؟ متأسفانه خیلی از رانندهها تو این جور موقعیتها اشتباهاتی میکنن که هم به جون خودشون ضرر میزنه، هم به قطعات موتور ماشینشون. اگه دوست نداری این اشتباهات رو تجربه کنی، این مطلب رو از دست نده.
حد نرمال آمپر ماشین چقدر است؟
همین که سوییچ رو می‌چرخونی، موتور روشن میشه و اون آبی که قراره موتور رو خنک نگه داره، کم‌کم شروع میکنه به گرم شدن. پایین‌ترین درجه آمپر آب تو ماشینها با حرف C نشون داده میشه که مخفف کلمه Cold و یعنی سرد. معمولاً بعد از دو سه دقیقه، عقربه آمپر آب شروع میکنه به بالا اومدن. بالاترین حد آمپر هم با حرف H مشخص میشه که اول کلمه Hot و یعنی داغ. معمولاً فاصله بین H و C رو به چهار قسمت مساوی تقسیم میکنن. تو حالت عادی، وقتی داری رانندگی میکنی، آمپر آب ماشین باید بین خط دوم و وسط درجه‌بندی بالا و پایین بره که این حالت نرماله.
اگه میخوای بدونی کی وقتشه که آمپر ماشینت از حد معمول بزنه بیرون، باید حواست به فن رادیاتور باشه که کی روشن و خاموش میشه. معمولاً وقتی عقربه آمپر آب به اول قسمت چهارم درجهها برسه، فن میپره رو کار. حالا اگه به هر دلیلی فن نتونه آب رو خنک کنه، عقربه آمپر شروع میکنه به بالا رفتن. وقتی عقربه به نزدیکی حرف H برسه، چراغ آمپر معمولاً قرمز روشن میشه. این همون نشونهست که ماشین جوش آورده.
اقدامات لازم هنگام بالا رفتن آمپر خودرو
وقتی آمپر ماشین میاد بالا، باید هرچه سریع‌تر یه جای امن پیدا کنی و بکشی کنار. لازم نیست همین الان ماشین رو خاموش کنی. اگه تونستی، ماشین رو ببر زیر سایه. بعد درِ کاپوت رو باز کن تا موتور با هوای آزاد بتونه راحت‌تر خنک بشه. ولی به هیچ وجه درِ رادیاتور رو باز نکن! چون آب داخلش تحت فشاره و اگه بازش کنی، آب جوش با یه ضربه محکم میپره بیرون. این کار میتونه دست و صورتت رو بسوزونه و خیلی خطرناکه.
اول از همه برو سراغ فن ماشین و ببین کار میکنه یا نه. اگه فن از کار افتاده بود، کولر رو روشن کن. با این کار فن باید روی دور تند بیفته و شروع به کار کنه. بعضی ماشین‌های قدیمی فنشون مکانیکیه و با دور موتور می‌چرخه. تو این حالت، ماشین رو تو حالت درجا بذار و گاز بده تا دور موتور برسه به ۲۰۰۰ دور در دقیقه. اینجوری فن مکانیکی راه می‌افته.
همیشه یه کم آب توی ماشین داشته باش. بعدش یه مقدار آب بریز روی پرههای رادیاتور. حواست باشه آب نپره رو سطح موتور. وقتی آمپر آب اومد پایین، کولر و موتور رو خاموش کن. بعد از اون باید بری دنبال این بگردی که چرا آمپر آب ماشین اومده بالا.
اگه به هر دلیلی ماشین قبل از اینکه آمپر آب بیاد پایین، خاموش شد، یه کار مهم هست که باید انجام بدی. چند بار با فاصله کم، تک استارت بزن. تو این حالت ماشین روشن نمی‌شه ولی پیستون‌ها توی موتور حرکت میکنن. این کار باعث میشه پیستون‌های داغ به بدنه سیلندر نچسبن.
علت بالا رفتن آمپر ماشین
بالا اومدن آمپر آب ماشین میتونه به خاطر یه سری دلایل مختلف باشه. اینجا می‌خوایم چند تا از مهم‌ترین چیزهایی که باعث میشه آمپر خودرو بره بالا رو با هم مرور کنیم.
1. خرابی فن رادیاتور
بعضی وقتها آمپر آب پراید یا هر ماشین دیگه‌ای میپره بالا، چون پرههای فن رادیاتور شکسته. اینجوری فن دیگه نمیتونه هوا رو درست به سمت سیستم خنککننده بکشه و آب خنک نمی‌مونه. خراب شدن رله فن و سنسور دمای آب هم از اون دلایلی هستن که باعث می‌شن فن رادیاتور از کار بیفته. یه وقت‌هایی هم فن توی دور کند راه نمی‌افته، ولی وقتی کولر رو روشن میکنی، یهو میپره توی دور تند. سه تا دلیل اصلی برای این که فن توی دور کند کار نکنه اینه: رله فن خراب باشه، سیم فرمانی که بین فن و کامپیوتر ماشین وصله مشکل پیدا کنه، یا فشنگی آب که روی سرسیلندر نصب میشه از کار بیفته. یه نکته بامزه هم هست که بعضی وقتها توی بعضی ماشینها پیش میاد و بد نیست بدونیش. ممکنه سیم‌های فن رادیاتور برعکس بسته شده باشن. تو این حالت، فن به جای این که هوا رو از بیرون بکشه به سمت موتور، برعکس عمل میکنه و هوا رو به بیرون میفرسته. نتیجه‌ش این میشه که موتور داغ‌تر و داغ‌تر میشه.
2. کاهش سطح مایع خنک کننده
بالا اومدن آمپر ماشین تو زمستون، شاید برای خیلیا عجیب باشه و بپرسن مگه تو سرما هم این اتفاق می‌افته؟ ولی بله، می‌افته و معمولاً دلیلش اینه که آب یا ضدیخ داخل سیستم خنککننده کم شده. باید یه نگاه دقیق به همه‌جا بندازی، از شلنگ‌ها و سرشلنگ‌ها بگیر تا مخزن آب رادیاتور و اتصالاتش، ببینی جایی نشتی نداره. اگه جایی درز یا سوراخی پیدا کردی، سریع درستش کن تا مشکل حل بشه.
3. وجود هوا در سیستم خنک کننده
وقتی توی سیستم خنککننده ماشین هوا جمع بشه، آب دیگه نمیتونه بهدرستی توی مدار گردش کنه. همین موضوع باعث میشه آمپر آب تیبا و بقیه ماشینها بره بالا. تو این شرایط باید هواگیری کنی تا مشکل حل بشه. یه نکتهی ساده ولی مهم دیگه هم هست که باید بهش دقت کنی. همونطور که میدونی، آب بین مخزن رادیاتور و پرههاش مدام در حال رفتوآمد هست. اگه بعد از اینکه آب رو ریختی توی مخزن، دیگه به سمت رادیاتور برنگشت، دو تا دلیل اصلی میتونه داشته باشه. اول اینکه درب رادیاتور خراب شده و باید عوضش کنی. دوم اینکه زیر درب مخزن رادیاتور یه واشر مشکی هست که یه سوراخ خیلی ریز روش وجود داره. موقع باز و بسته کردن درب مخزن، حواست باشه که سوراخ واشر دقیقاً روبهروی درب مخزن قرار بگیره تا مکش هوا درست انجام بشه.
4. قفل کردن ترموستات رادیاتور
اگه آمپر ماشینت بالا میره، چه با کولر روشن باشه چه نباشه، احتمال زیاد ترموستات رادیاتور قفل کرده. این قضیه باعث میشه که عملاً سیستم خنککننده ماشین از مدار خارج بشه و هیچ کاری نکنه. برای اینکه بفهمی مشکل همینه، کافیه دستت رو ببری نزدیک پرههای رادیاتور. اگه دیدی وقتی آمپر بالا رفته، رادیاتور هنوز سرده، بدون شک ترموستات گیر کرده و باید عوضش کنی تا درست بشه.
5. گرفتگی سیستم خنک کننده
معمولاً همه فکر میکنن وقتی با سرعت زیاد رانندگی میکنی، آمپر آب باید بیاد پایین. ولی اگه دیدی تو سرعت بالا آمپر ماشینت میره بالا، احتمالاً مشکل از گرفتگی لولههای آب توی سیستم خنککنندهست. تو همچین حالتی، آب دیگه نمیتونه توی سیستم بچرخه و درست کار کنه. این بالا اومدن آمپر معمولاً وقتی تو سربالاییها یا با کولر روشن بیشتر خودشو نشون میده، چون فشار بیشتری به خاطر گرفتگی به سیستم وارد میشه. برای اینکه این مشکل حل بشه، باید شیلنگ رادیاتور و اون شیلنگی که به لوله برنجی موتور وصله رو باز کنی و با یه سیم مفتولی، راه بستهشده رو باز کنی. بعدش با فشار قوی آب بفرست توشون تا همه رسوبات کنده بشن و مسیر گردش آب صاف بشه. یه نکته مهم هم اینه که حتماً چک کنی مسیر رادیاتور بخاری ماشین هم گرفته نباشه.
6. خرابی واتر پمپ سیستم خنک کننده موتور
واتر پمپ وظیفه داره آب رو با یه فشار مشخص توی سیستم خنککننده ماشین به گردش دربیاره. اگه واتر پمپ خراب بشه، آب دیگه درست سیرکوله نمی‌کنه و نتیجه‌ش اینه که آمپر ماشین، چه توی تابستون چه زمستون، میره بالا. تو همچین شرایطی باید واتر پمپ رو یا تعمیر کنی یا عوضش کنی تا مشکل حل بشه. یه نکته مهم رو هم اینجا بگم، بعضی وقتا واتر پمپ کار میکنه ولی سرعت چرخش آب توی سیستم خنککننده به اندازه کافی نیست. تو این حالت میتونی یه فولی کوچیک‌تر از سایز اصلی روی واتر پمپ ببندی تا آب با فشار و سرعت بیشتری توی سیستم خنککننده جریان پیدا کنه.
7. آسیب دیدن واشر سر سیلندر
ممکنه بالا اومدن آمپر آب سمند EF7 یا بقیه ماشینها به خاطر خراب شدن واشر سرسیلندر باشه. وقتی موتور داغه و شیلنگ‌های رادیاتو سفت می‌شن، یا مدام آب کم میکنه و بعد از چند ساعت که ماشین رو استارت می‌زنی موتور درست کار نمی‌کنه، اینا همه علامت اینن که واشر سرسیلندر آسیب دیده. عوض کردن این قطعه میتونه جلوی در رفتن آب و بالا اومدن آمپر رو بگیره و موتور رو آب‌بندی کنه.
8. مشکلات برقی خودرو
بالا اومدن آمپر ماشین همیشه به این معنی نیست که یه جای موتور خرابه؛ بعضی وقتا اصلاً ریشه‌ش به برق خودرو برمی‌گرده. تو ماشین‌های مولتی پلکس که سیستم خنککننده با رله، فشنگی و سنسور کار میکنه، این کامپیوتر ماشینه که بهشون فرمان میده. حالا اگه جریان برق از حالت عادی خارج بشه، ممکنه فرمان‌هایی که ایسیو برای خنک‌کاری صادر میکنه به درستی اجرا نشن. اگه یکی از قطعات برقی ماشین کلاً از کار بیفته، تغییر ولتاژ میتونه روی عملکرد کامپیوتر خودرو اثر بد بذاره. علاوه بر این، باتری ضعیف، سیم‌کشی خراب یا حتی نصب سیستم صوتی غیراستاندارد هم می‌تونن تو این قضیه نقش داشته باشن و باعث بشن سیستم خنککننده عمل نکنه و آمپر بالا بره. اگه میخوای ماشین بخری، حتماً از یه کارشناس خودرو بخواه که بیاد سرِ محل و همه‌ی مشکلات فنی رو برات پیدا کنه تا بعداً غافلگیر نشی.
8. دلیل بالا رفتن آمپر بعد از خاموش شدن
شاید برات پیش اومده که بعد از چند ساعت رانندگی، ماشین رو خاموش کنی و چند دقیقه بعد دوباره استارت بزنی. یهو میبینی که آمپر آب رفته بالا و فن هم با سرعت زیاد شروع به کار کرده. این قضیه به خاطر اینه که موتور هنوز داغه و وقتی ماشین خاموشه، آب درست جریان نداره. برای همین بهتره که تو همچین مواقعی عجله نکنی و فوری ماشین رو خاموش نکنی. بذار چند دقیقهای ماشین درجا کار کنه. کولر رو هم روشن کن تا فن تند بزنه و موتور زودتر خنک بشه. بعد از اون میتونی خیال راحت موتور رو خاموش کنی.
علت بالا رفتن آمپر آب در حالت درجا یا ترافیک
بالا اومدن آمپر آب تو ترافیک، یا وقتی ماشین رو روشن می‌ذاری و درجا کار میکنه، یکی از اون دردسرهای رایجه که خیلی‌ها باهاش دست و پنجه نرم میکنن. این قضیه معمولاً یعنی یه جای سیستم خنککننده ماشین خرابه؛ همون سیستمی که وظیفه‌ش دفع گرما وقتی سرعت کمه یا باد طبیعی به موتور نمی‌خوره. توی جدول زیر، دلایل این که چرا آمپر آب تو ترافیک میپره رو برات جمع‌بندی کردیم: جدول علت بالا رفتن آمپر آب در حالت درجا
| مشکل احتمالی | توضیح و علت ارتباط با ترافیک | علائم رایج |
| خرابی فن رادیاتور | در ترافیک، فن وظیفه اصلی خنک‌کنندگی را دارد. اگر کار نکند یا دور آن کم باشد، گرما دفع نمی‌شود. | فن روشن نمی‌شود یا صدای ضعیفی دارد. آمپر فقط در ترافیک یا توقف بالا می‌رود. |
| کمبود مایع خنککننده | کاهش حجم آب/ضد یخ، توانایی سیستم برای جذب و دفع گرما را کم می‌کند، به‌ویژه در شرایط گرمای بالا. | مخزن انبساط خالی است. نیاز به اضافه کردن مداوم آب. نشتی زیر خودرو یا روی قطعات موتور. |
| گرفتگی رادیاتور | خارجی: گرد و غبار، حشرات، برگ‌ها روی پره‌ها مانع عبور هوا. داخلی: رسوب و جرم (استفاده از آب معمولی). |
رادیاتور از بیرون کثیف است. تفاوت دما در بخش‌های مختلف رادیاتور (بعضی سرد، بعضی داغ). |
| خرابی ترموستات | اگر گیر کند و کامل باز نشود، جریان مایع خنککننده به رادیاتور محدود می‌شود. | شلنگ ورودی رادیاتور داغ و شلنگ خروجی سرد است. آمپر آب در حرکت هم ممکن است گاهی نوسان داشته باشد. |
| خرابی واترپمپ | پرههای فرسوده یا نشتی واترپمپ باعث کاهش گردش مایع خنککننده می‌شود. | نشتی مایع از واترپمپ. گاهی صدای غیرعادی از ناحیه واترپمپ. |
| وجود هوا در سیستم | حباب‌های هوا مانع گردش صحیح آب و انتقال گرما می‌شوند. | صدای غرغر یا قل‌قل از سیستم خنککننده. گاهی بخاری خودرو باد گرم نمی‌دهد. |
| خرابی واشر سرسیلندر | فشار کمپرس وارد سیستم خنککننده شده یا آب وارد سیلندر می‌شود، کارایی سیستم را به‌شدت کاهش می‌دهد. | سفت شدن شلنگ‌های رادیاتور. کاهش مداوم آب رادیاتور. وجود روغن در آب رادیاتور یا آب در روغن. خروج بخار سفید از اگزوز. |
اقدامات اولیه در صورت بالا رفتن آمپر آب در ترافیک
کولر رو خاموش کن؛ اینطوری فشار کمتری به موتور و سیستم خنککننده میاد.
بخاری رو روشن کن؛ بخاری ماشین گرمای موتور رو میگیره و میفرسته تو کابین، برای همین میتونه موتور رو یه کم خنک کنه.
به محض اینکه تونستی، یه گوشه امن نگه دار و ماشین رو خاموش کن.
هیچوقت درب رادیاتور رو همون موقع باز نکن؛ چون سیستم خنککننده تحت فشار و دمای بالاست و اگه بازش کنی، آب داغ میپاشه بیرون و ممکنه به شدت بسوزونی. حداقل نیم ساعت صبر کن تا موتور خنک بشه.
وقتی موتور خنک شد، سطح مایع خنککننده رو توی مخزن انبساط چک کن. اگه کم بود، با آب مقطر یا ترکیب ضدیخ و آب مقطری که کارخونه اجازه داده، تا خط MIN/MAX پر کن.
فن رادیاتور رو هم نگاه کن که داره کار میکنه یا نه.
راه‌های جلوگیری از بالا رفتن آمپر ماشین
برای اینکه تو ترافیک یا موقع رانندگی آمپر ماشینت بالا نره، باید یه سری نکتهها رو رعایت کنی. مهمترینشون رو اینجا برات میگم:
هر چند وقت یهبار سیستم خنککننده موتور رو چک کن که مطمئن شی سر و کارت درسته.
هفتهای یهبار آب رادیاتور رو نگاه کن.
مطمئن شو گاز کولر ماشینت پره که وقتی روشنش میکنی، فن رادیاتور با دور تند روشن بشه.
سالانه یهبار پرههای رادیاتور رو تمیز کن.
از شستن موتور ماشین با آب بهکل صرفنظر کن.
حتماً از ترکیب آب مقطر و ضد یخ بهعنوان مایع خنککننده استفاده کن.
کلام پایانی
توی این نوشته اومدیم ببینیم چرا آمپر ماشین بالا میره و چطور میشه جلوش رو گرفت. این قضیه که آمپر خودرو میره بالا یه مشکل خیلی رایجه که خیلی از رانندهها باهاش درگیرن. حتماً برای درست کردنش برید پیش تعمیرکارای حرفهای و کاربلد. چون بعضی از ایرادها اونقدر ریزن که فقط یه آدم باتجربه میتونه پیداشون کنه. بعضی وقتها هم ممکنه تعمیرکار اشتباه تشخیص بده و هم پول اضافه ازت بگیره و هم اینکه مشکل گرم شدن آب ماشین سر جاش بمونه.